De geschiedenis in het kort
De eerste groep Chinezen kwam in 1911 vanuit Londen naar Katendrecht. Nederlandse kapiteins haalden hen naar Rotterdam om de havenstakingen te breken. De Chinezen stonden bekend dat ze hard werkten en nooit klaagden. Ondanks de vijandigheid van de stakers bleven veel Chinese mannen in Nederland. Ze trouwden met Nederlandse vrouwen en stichtten gezinnen.
Deze eerste groep Chinese zeelieden kwam voornamelijk uit de provincies Guangdong en Zhejiang. Het waren echte aanpakkers. Om aan de armoede te ontsnappen zochten zij een beter leven elders, zelfs als dat betekende dat ze naar een onbekend land moesten vertrekken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de eerste ondernemingen al in 1922 werden opgericht. De Chinese restaurants Chong Kok Low en Chong Shan Low waren de eerste in Nederland en openden hun deuren in Katendrecht.
Aanvankelijk waren de restaurants vooral bedoeld voor de Chinese gemeenschap zelf. Later kwamen ook Nederlanders uit nieuwsgierigheid proeven. Veel restaurants overleefden de Tweede Wereldoorlog, en vanaf ongeveer 1950 begon het aantal Chinese restaurants gestaag te groeien in heel Nederland. Rond 1970 schoten de afhaal-Chinezen als paddenstoelen uit de grond. Bijna op elke straathoek was er wel één te vinden.
De groei hield aan tot ongeveer het jaar 2000. Daarna nam het aantal restaurants af, en rond 2010 was er zelfs sprake van een duidelijke daling. Vijftig jaar geleden was er nauwelijks concurrentie als men uit eten wilde; tegenwoordig kan men kiezen uit een enorme variatie aan keukens van over de hele wereld. Het verdwijnen van de typische Chin.‑Ind. restaurants laat ook zien dat de jongere generatie Chinezen die in Nederland is geboren of opgegroeid, volledig haar weg vindt in de Nederlandse maatschappij. Elke afhaalchinees die sluit, verdwijnt voorgoed.
Van de duizenden Chinese restaurants die Nederland ooit telde, zijn er anno 2023 nog maar enkele honderden over.
